Γράφει ο Απόλλων Γ. Λεονταρίτης
Με την προσφορά των προηγμένων υποβρυχίων Barracuda αλλά και μια συμφωνία ανταλλαγής των μαχητικών Mirage 2000-5Mk2 που διαθέτει η Ελλάδα με μαχητικά RAFALE σε ευνοϊκή τιμή (προκειμένου τα πρώτα να προωθηθούν στην Ουκρανία), ήρθε στην Αθήνα, ο Πρόεδρος της Γαλλίας Εμανουέλ Μακρόν για την ανανέωση της συμφωνίας αμυντικής συνεργασίας Ελλάδας - Γαλλίας. Παράλληλα με τα RAFALE, η συζήτηση γύρω από την πιθανή απόκτηση γαλλικών υποβρυχίων Barracuda από το Πολεμικό Ναυτικό, αποτελούν μέρος μιας ευρύτερης στρατηγικής αναβάθμισης των ελληνικών αεροπορικών και ναυτικών δυνάμεων, με στόχο την απόκτηση μέσων που θα εξασφαλίσουν υπεροχή για τις ελληνικές Ένοπλες Δυνάμεις τις επόμενες δεκαετίες.
Η συνεισφορά της Ελλάδας στην αναδιοργάνωση της Ουκρανικής Αεροπορίας φυσικά δεν είναι κάτι νέο καθώς είχε ανακύψει ζήτημα και στο πρόσφατο παρελθόν περί παραχώρησης μαχητικών γαλλικής κατασκευής στο Κίεβο. Ως γνωστόν Mirage 2000-5 (από τα αποθέματα της Γαλλικής Αεροπορίας) ήδη υπηρετούν κατόπιν παραχωρήσεως αλλά σε μικρό αριθμό στην Ουκρανία και ως εκ τούτου η προσπάθεια για την αύξηση της δύναμης τους, καθιστά την Ελλάδα ως μια δυνητική πηγή προμήθειας μαχητικών του τύπου. Τα Mirage 2000-5Mk2 που βρίσκονται σε ενεργό υπηρεσία στην Πολεμική Αεροπορία -παρά το ότι δεν είναι νέα μαχητικά - θεωρούνται δικαίως ως ιδιαίτερα αξιόμαχες πλατφόρμες σε ρόλο αεροπορικής υπεροχής και κρούσης. Ως εκ τούτου είναι άμεσα αξιοποιήσιμα επιχειρησιακά για πιθανή χρήση από την Ουκρανία ενώ ως αντάλλαγμα το Παρίσι φαίνεται ότι είναι διατεθειμένο να προσφέρει μαχητικά RAFALE σε ευνοϊκή τιμή, τα οποία αποτελούν σήμερα την «αιχμή του δόρατος» του στόλου μαχητικών της Πολεμικής μας Αεροπορίας.
Ειδικότερα οι πληροφορίες που είδαν το φως της δημοσιότητας, υποστηρίζουν ότι η Γαλλία εντείνει τη διπλωματική πίεση προς την Ελλάδα προκειμένου να εξετάσει το ενδεχόμενο μεταφοράς μέρους του στόλου μαχητικών αεροσκαφών Mirage 2000-5 και Mirage 2000 στην Ουκρανία. Σύμφωνα με δημοσιεύματα μέσων ενημέρωσης που επικαλούνται ελληνικές πηγές, το Παρίσι έχει διερευνήσει μια πιθανή συμφωνία, βάσει της οποίας η Αθήνα θα μπορούσε να λάβει επιπλέον μαχητικά αεροσκάφη RAFALE σε μειωμένη τιμή, εφόσον συμφωνήσει να παραδώσει απροσδιόριστο αριθμό από τα μαχητικά Mirage 2000-5Μκ2 που διαθέτει.
Είναι εφικτός ο στόχος για περισσότερα RAFALE;
Με την προμήθεια 24ων συνολικά μαχητικών RAFALE F3R το 2022, η Πολεμική Αεροπορία αναβάθμισε κατακόρυφα την αποτρεπτική της ισχύ, με ένα νέο δικινητήριο μαχητικό 4,5 γενιάς, εξοπλισμένο με ραντάρ ηλεκτρονικής σάρωσης AESA, προηγμένο σύστημα αυτοπροστασίας και βλήματα αέρος - αέρος METEOR, τα οποία είναι ικανά να καταρρίψουν εναέριους στόχους σε αποστάσεις που προσεγγίζουν τα 100χλμ χωρίς πιθανότητα διαφυγής. Παράλληλα παρέχεται η ικανότητα υπο - στρατηγικής κρούσης με βλήματα SCALP-EG αλλά και ναυτικής κρούσης με βλήματα EXOCET (τα οποία η ΠΑ είχε ήδη στη διάθεση της για τα Mirage 2000-5Mk2) ενώ ο στόλος των νέων γαλλικών μαχητικών 4,5 γενιάς προσφέρει απαράμιλλή επίγνωση τακτικής κατάστασης ακτίνας δράσης και ισχύος πυρός.
Ταυτόχρονα όμως η δύναμη αυτή προβλέφθηκε (σε ότι αφορά την αριθμητική της σύνθεση), προκειμένου να καταστεί εφικτή η απρόσκοπτη τεχνική υποστήριξη για διατήρηση των απαιτούμενων διαθεσιμοτήτων – εντός των δυνατοτήτων χρηματοδότησης που έχει η χώρα. Η πικρή εμπειρία από το στόλο των παλαιότερων 19 MIRAGE -2000EGM/BGM που καθηλώθηκαν και σταδιακά απαξιώθηκαν πλήρως αλλά σε μεγάλο βαθμό και των νεότερων Mirage 2000-5Μκ2 (συνολικά 23 απομένουν σήμερα από την αρχική προμήθεια ενός συνόλου 25ων εκ των οποίων 15 αγοράστηκαν και 10 αναβαθμίστηκαν) από τις συνέπειες της δημοσιονομικής κρίσης, επέβαλε ρεαλισμό προκειμένου να εξασφαλιστεί ότι τέτοια φαινόμενα δεν θα επαναληφθούν στο μέλλον. Άλλωστε οι συνέπειες από αυτή τη δύσκολη περίοδο είναι ακόμη ορατές καθώς ο στόλος των Mirage 2000-5Mk2 που παρέμειναν σε υπηρεσία, συνεχίζει να αντιμετωπίζει μέχρι σήμερα προβλήματα διαθεσιμότητας. Παράλληλα ένα ακόμη δεδομένο που συνυπολογίζεται είναι το γεγονός ότι η υφιστάμενη συμφωνία για την υποστήριξη τους ολοκληρώνεται το 2027.
Τα σενάρια παραχώρησης των Mirage-2000-5Mk2
Με την Πολεμική Αεροπορία να έχει ήδη πετύχει την ταχεία αξιοποίηση των προηγμένων RAFALE F3R, διαπιστωθήκαν από πρώτο χέρι οι ικανότητες και τα πλεονεκτήματα που αυτά εισάγουν στην εναέρια μάχη στους ουρανούς του Αιγαίου. Όμως στην παρούσα δομή είναι συγκεντρωμένα σε μια πολεμική Μοίρα (332Μ ΓΕΡΑΚΙ/114ΠΜ) η οποία έχει ενισχυμένη μεν αριθμητική σύνθεση αλλά δεν επαρκεί για την σύσταση και δεύτερης Μοίρας RAFALE F3R. Γι’ αυτό και το σενάριο αύξησης του στόλου από 24 σε 30 με την αγορά επιπλέον 6-10 μαχητικών του τύπου, πάντα υπήρχε ως μια δυνητική εξέλιξη αν λάβει κανείς υπόψιν την εξαγγελθείσα από το ΥΕΘΑ οροφή των 200 μαχητικών για την ΠΑ, στο πλαίσιο της «Ατζέντας 2030».
Η δε συγκρότηση μιας δύναμης μαχητικών αποκλειστικά με μαχητικά 4,5 και 5ης γενιάς, αποτελεί έναν ευσεβή πόθο, ο οποίος προτάθηκε να επιτευχθεί μέσω εξοικονόμησης πόρων από την μείωση της πολυτυπίας και στόχο τρεις μόνο τύπους δηλαδή RAFALE, F-35 και F-16 (για τα οποία βέβαια αναφερόταν η πώληση των παλαιότερων Block 30 και η αναβάθμιση των Block 50 σε επίπεδο VIPER που ήδη δρομολογείται). Το πρόβλημα όμως που διαπιστώνεται είναι ότι για να επιτευχθεί ο στόχος των 200 μαχητικών 4,5 και 5ης γενιάς, απαιτούνται επιπλέον επενδύσεις που μάλλον όπως φαίνεται ότι στη παρούσα φάση δεν είναι εφικτό να υλοποιηθούν. Στην περίπτωση λοιπόν μιας πιθανής παραχώρησης των 22 Mirage 2000-5Mk2 που απομένουν σε υπηρεσία ( χωρίς ακόμη να έχει επιτευχθεί πτητική διαθεσιμότητα για το σύνολο του στόλου), η οποία επανεμφανίζεται στο προσκήνιο με την άφιξη Μακρόν στην Αθήνα, η αύξηση των RAFALE είναι ένα σενάριο που δυνητικά μπορεί να έχει πλέον σημαντικές πιθανότητες υλοποίησης από την Ελλάδα.
Όμως παραμένει μέχρι αυτή τη στιγμή αδιευκρίνιστο, το ποια θα είναι η δυνητική τιμή πώλησης και ποια θα είναι η βελτιωμένη προσφορά στη μείωση τιμής νέων (ή μεταχειρισμένων RAFALE F3R από τα γαλλικά αποθέματα). Είναι προφανές όμως ότι οι λεπτομέρειες μιας τέτοιας διαπραγμάτευσης δεν αποτελούν συνήθως αντικείμενο δημοσιοποίησης αλλά σε κάθε περίπτωση θεωρείται ότι θα πρέπει να επιδιωχθεί από την ελληνική πλευρά, το μέγιστο δυνατό τίμημα προκειμένου να χρηματοδοτηθεί (τουλάχιστον εν μέρει) η αγορά των πρόσθετων RAFALE. Όμως σκεπτικισμός επικρατεί σε πολλούς κύκλους για το κατά πόσον θα είναι εφικτό από την Ελλάδα να βρει αυτή τη στιγμή, τα απαραίτητα κονδύλια για την αγορά επιπλέον RAFALE F3R - ακόμη και με μειωμένη τιμή - ειδικά αν ληφθεί υπ’ όψιν το γεγονός ότι εκκρεμεί σειρά άλλων πιεστικών επιχειρησιακών αναγκών για την Πολεμική Αεροπορία που αφορά την υλοποίηση του προγράμματος F-35, την αναβάθμιση 38 F-16C/D Block 50 σε επίπεδο VIPER και την αγορά νέων οπλικών συστημάτων (κρίσιμα για την διατήρηση ικανής αποτροπής).
Το ποιο είναι το απαιτούμενο ποσό, εξαρτάται φυσικά από τον αριθμό των επιδιωκόμενων πρόσθετων RAFALE, αλλά ας έχουμε κατά νου ότι (μετά και τις πρόσφατες πωλήσεις στην Ινδονησία και Σερβία) ο γαλλικός τύπος δικαιώνει τον τίτλο του ως το πλέον ακριβού δυτικού μαχητικού (μαζί με το Eurofighter) σε παραγωγή, με τιμή ανά μονάδα τα €120+ εκατ. (δηλαδή 30-35 εκατ. υψηλότερη από το F-35)!
Τα πλεονεκτήματα των γαλλικών υποβρυχίων Barracuda
Παράλληλα με τα RAFALE η συζήτηση γύρω από την πιθανή απόκτηση γαλλικών υποβρυχίων Barracuda από το Πολεμικό Ναυτικό έχει αναζωπυρωθεί τα τελευταία χρόνια, καθώς η Ελλάδα αναζητά τρόπους να ενισχύσει περαιτέρω την αποτρεπτική της ισχύ στο Αιγαίο και την Ανατολική Μεσόγειο. Τα Barracuda, γνωστά και ως κλάση Suffren, αποτελούν την πιο σύγχρονη γενιά πυρηνοκίνητων υποβρυχίων του Γαλλικού Ναυτικού, σχεδιασμένων για επιχειρήσεις υψηλής έντασης, στρατηγική κρούση και απόλυτη μυστικότητα. Αν και η Ελλάδα δεν διαθέτει πυρηνική τεχνολογία, η Naval Group έχει αφήσει ανοιχτό το ενδεχόμενο ανάπτυξης συμβατικής έκδοσης (SSK) ειδικά για εξαγωγές και η πρόταση αυτή φαίνεται ότι θα είναι στο μενού των εξοπλιστικών που θα φέρει μαζί του ο Πρόεδρος της Γαλλίας στην Ελλάδα.
Μια πιθανή ελληνική έκδοση θα διατηρούσε τα βασικά πλεονεκτήματα της κλάσης: προηγμένη ακουστική υπογραφή, υψηλή αυτονομία, δυνατότητα μεταφοράς σύγχρονων τορπιλών και πυραύλων cruise, καθώς και εξελιγμένα συστήματα αισθητήρων. Γι αυτό και όλες οι ενδείξεις συγκλίνουν στο συμπέρασμα ότι ένα τέτοιο υποβρύχιο θα αποτελούσε ποιοτικό άλμα σε σχέση με τα ήδη εξαιρετικά Type 214 γερμανικής κατασκευής που διαθέτει η Ελλάδα (4 +1 εκσυγχρονισμένο) , προσφέροντας μεγαλύτερη εμβέλεια δράσης και αυξημένη επιβιωσιμότητα σε περιβάλλον έντονου ανθυποβρυχιακού πολέμου. Ειδικά σε ότι αφορά την ικανότητα εξαπόλυσης βλημάτων cruise, τα Barracuda αποτελούν ίσως τη βέλτιστη πλατφόρμα για αυτή τη δουλειά, ώστε το ΠΝ να μπορεί να εκτελέσει υπό- στρατηγική κρούση χωρίς να “επιβαρύνουν” σε αυτό το ρόλο οι φρεγάτες κλάσης ΚΙΜΩΝ που πρέπει πάση θυσία να διατηρήσουν το απόθεμα 32 βλημάτων ASTER 30 για το σκοπό που αποκτήθηκαν αρχικά. Δλδ την παροχή «Αεράμυνας Περιοχής» για την προστασία του στόλου από αεροπορικές απειλές.
Η απόκτηση Barracuda θα ενίσχυε σημαντικά την ελληνική παρουσία στην Ανατολική Μεσόγειο, όπου η ανάγκη για παρατεταμένη παρακολούθηση, συλλογή πληροφοριών και δυνατότητα αιφνιδιαστικής κρούσης είναι κρίσιμη. Ωστόσο, το κόστος αποτελεί σημαντικό παράγοντα. Όμως παρά τις προκλήσεις, η προοπτική παραμένει ελκυστική, καθώς θα τοποθετούσε το Πολεμικό Ναυτικό σε μια νέα εποχή τεχνολογικής υπεροχής.
Είναι σίγουρο πάντως ότι η συζήτηση για τα Barracuda στο μενού των επαφών Μητσοτάκη – Μακρόν αποτελεί μέρος μιας ευρύτερης στρατηγικής αναβάθμισης των ελληνικών ναυτικών δυνάμεων, με στόχο την απόκτηση μέσων που θα εξασφαλίσουν υπεροχή για τις επόμενες δεκαετίες.
