Τρομακτική η Αύξηση Πιστωτικών Εσόδων και Δημοσίου Χρέους (1)

.jpg
0
0
0
s2smodern
powered by social2s

Γιώργος Βάμβουκας

Καθηγητής του Οικονομικού Πανεπιστημίου Αθηνών

Tα άρθρα μου στην αγγλική και την ελληνική που δημοσιεύτηκαν από τις φιλόξενες σελίδες της πατριωτικής εφημερίδας “Ελεύθερη Ώρα” (20.8.2018), δέχτηκαν τα επαινετικά και τιμητικά σχόλια αρκετών φίλων μου στο Facebook. Η ποσοτική διαπίστωση ότι αμφότερα τα άρθρα στην ελληνική και την αγγλική είχαν μόνο από τον δικό μου λογαριασμό που τηρώ στο Facebook άνω των 15.000 προσελκύσεων και τουλάχιστον 200 κοινοποιήσεων, καταδεικνύει ότι μεγάλη μερίδα των υπερφορολογούμενων ελλήνων πολιτών επιθυμεί να μάθει την αλήθεια για την πραγματική κατάσταση της εθνικής μας οικονομίας και ειδικότερα για το πραγματικό μέγεθος του δημοσίου χρέους της Ελλάδας. Οι θυσίες που ως κοινωνία υφιστάμεθα από τα χαράτσια και τα πετσοκόμματα μισθών και συντάξεων, εννοείται ότι πρωτίστως αποσκοπούν στην “βιωσιμότητα” (διαχειρησιμότητα) του δημοσίου χρέους. Ο όρος “βιωσιμότητα” (viability) υποδηλώνει ότι η Ελλάδα με δικούς της οικονομικούς πόρους, που θα δημιουργούνται μέσα από την αναπτυξιακή διαδικασία, θα δύναται στο μέλλον να εξυπηρετεί με συνέπεια το δημόσιο χρέος της.

Οι περισσότεροι των αναγνωστών και φίλων του Facebook είχαν τρεις λογικές απορίες: 1) Πώς είναι δυνατόν να υπάρχει μετά το 2014 ένα βραχυπρόθεσμο δημόσιο χρέος της τάξης άνω των 600 δις ευρώ (€), που δεν συνυπολογίζεται όμως στο επίσημο δημόσιο χρέος των 345,4 δις € (Ιούνιος 2018); 2) Ποιοι παράγοντες συνετέλεσαν στην δημιουργία αυτού του γιγαντιαίου βραχυπρόθεσμου δημοσίου χρέους; Και 3) Σε ποιους φορείς η Ελλάδα χρωστάει αυτές τις εκατοντάδες δις €; Λόγω της σπουδαιότητας των συγκεκριμένων ερωτημάτων, στην σημερινή επιφυλλίδα θα εστιάσουμε την ανάλυσή μας μόνο στο πρώτο ερώτημα. Σε επόμενο άρθρο θα ασχοληθούμε με την διεξοδική απάντηση των άλλων δύο ερωτημάτων.

Με κριτήριο το χρέος της κεντρικής κυβέρνησης, το επίσημο δημόσιο χρέος της Ελλάδας τον Ιούνιο του 2018 είχε διαμορφωθεί σε 345,4 δις € ή 191,4% του ΑΕΠ (Ακαθάριστο Εγχώριο Προϊόν) έναντι 298,5 δις € ή 125,7% του ΑΕΠ τον Δεκέμβριο του 2009, καταδεικνύοντας την παταγώδη αποτυχία των εφαρμοζόμενων μνημονιακών πολιτικών. Στο συνολικό χρέος των 345,4 δις €, περιλαμβάνεται το ποσό των 14,7 δις € που αντικατοπτρίζει έντοκα γραμμάτια του ελληνικού δημοσίου 6μηνης και κυρίως 3μηνης χρονικής διάρκειας, καθώς επίσης το ποσό των 23,5 δις € που απεικονίζει συναλλαγές repos (repurchase agreements). Τα repos των 23,5 δις € καθρεφτίζουν δάνεια βραχυπρόθεσμης χρονικής διάρκειας μικρότερης των 12 μηνών. Ως γνωστόν, η συνολική μείωση του χρέους της κεντρικής κυβέρνησης, που επήλθε από τα δύο κουρέματα του Φεβρουαρίου και του Δεκεμβρίου 2012, είχε ανέλθει στο εντυπωσιακό ποσό των 138 δις €. Αυτή η στατιστική παρατήρηση υποδηλώνει ότι αν το 2012 δεν είχε γίνει το διπλό κούρεμα του χρέους, σήμερα το επίσημο χρέος της κεντρικής κυβέρνησης θα ανερχόταν στα 483,4 δις € (345,4+138,0=483,4).

Αναφορικά με την απάντηση του πρώτου ερωτήματος, θα λάβουμε υπόψη το έτος 2017 που τα στοιχεία είναι οριστικά. Σύμφωνα με τα στοιχεία του Γενικού Λογιστηρίου του Κράτους (ΓΛΚ), τον Δεκέμβριο του 2017 το χρέος της κεντρικής κυβέρνησης ήταν 328,7 δις €, εκ των οποίων τα 14,9 δις ήταν έντοκα γραμμάτια και τα 15,0 δις αφορούσαν repos δομημένα σε δάνεια διάρκειας μικρότερη του έτους. Δηλαδή, το ΓΛΚ βάσει των στοιχείων του Δεκεμβρίου 2017, στο επίσημο δημόσιο χρέος της Ελλάδας των 328,7 δις € κατέγραφε ως βραχυπρόθεσμο χρέος το ποσό των 29,9 δις (14,9+15,0=29,9). Ωστόσο, λαμβάνοντας υπόψη τα μεγέθη που καταγράφονται στα “πιστωτικά έσοδα” του ΓΚΠ, εκτός από το ποσό των 29,9 δις € υπήρχε και το θεόρατο ποσό των 578,1 δις €, το οποίο όμως δεν αθροίζεται στο επίσημο χρέος της κεντρικής κυβέρνησης των 328,7 δις €. Αυτό σημαίνει ότι τον Δεκέμβριο 2017, το πραγματικό δημόσιο χρέος της Ελλάδας ήταν 906,8 δις € (328,7+578,1=906,8). Σαφές είναι ότι από το ποσό των 906,8 δις €, το πελώριο ποσό των 608,0 δις € (578,1+29,9=608,0) αντανακλά το βραχυπρόθεσμο χρέος της Ελλάδας.

Το εύλογο ερώτημα που εγείρεται είναι: Γιατί στο επίσημο δημόσιο χρέος των 327,8 δις € περιλαμβάνεται μόνο το βραχυπρόθεσμο χρέος των 29,9 δις και άρα δεν συνυπολογίζονται τα υπόλοιπα 578,1 δις € βραχυπρόθεσμου χρέους; Κατ’ αρχάς, θα πρέπει να επισημανθεί ότι το συνολικό ποσό των 608 δις € βραχυπρόθεσμου χρέους της κεντρικής κυβέρνησης μνημονεύεται σε αρκετές πηγές του ΓΛΚ, ανάμεσα στις οποίες είναι και ο “Ισολογισμός του Ελληνικού Κράτους”. Στον “Ισολογισμό του Ελληνικού Κράτους” απεικονίζονται τα Τακτικά και τα Πιστωτικά Έσοδα του Γενικού Κρατικού Προϋπολογισμού (ΓΚΠ). Τα Τακτικά Έσοδα περιλαμβάνουν τους άμεσους φόρους, τους έμμεσους φόρους και τα λοιπά έσοδα του ΓΚΠ. Από την άλλη μεριά, τα Πιστωτικά Έσοδα αντικατοπτρίζουν τον δανεισμό του ελληνικού δημοσίου, όπως είναι τα δάνεια εσωτερικού και εξωτερικού, τα κρατικά ομόλογα, τα έντοκα γραμμάτια και άλλες μορφές δανεισμού (repos, κ.ά).

Με βάση τα στοιχεία της περιόδου 2010-2017, το σύνολο των πιστωτικών εσόδων του ΓΚΠ από 65,6 εκτοξεύτηκε στα 665,0 δις €. Αξιοσημείωτο είναι ότι η τρομακτική άνοδος των πιστωτικών εσόδων, ουσιαστικά οφείλεται στην εντυπωσιακή αύξηση του δανεισμού του ελληνικού δημοσίου με συνεχείς εκδόσεις εντόκων γραμματίων. Την περίοδο 2010-2017, η συνολική αξία του αποθέματος των εντόκων γραμματίων από μόλις 15,2 δις εκσφενδονίστηκε στα 608 δις €. Από το ποσό των 608 τα 568 δις συνιστούν συναλλαγές repos. Οι μη εξοικειωμένοι με το αντικείμενο της “Χρηματοοικονομικής”, πολύ πιθανόν να πιστεύουν ότι το ποσό των 568 δις € είναι πλασματικό. Για παράδειγμα, αν την 1η Ιανουαρίου 2017 υπήρχε ένα απόθεμα εντόκων γραμματίων αξίας 50 δις €, ενδέχεται στη συνέχεια μέσω της διαδικασίας των συναλλαγών repos, η συνολική αξία των εντόκων την 31η Δεκεμβρίου 2017 να έφθανε στο εξωφρενικό ποσό των 568 δις €. Η άποψη αυτή είναι εντελώς ανυπόστατη και δεν τεκμηριώνεται από τα ίδια τα στοιχεία του ΓΛΚ.

Στον Ισολογισμό του Ελληνικού Κράτους καταγράφεται ότι το 2017, η συνολική αξία των “πιστωτικών εσόδων” υπό τη μορφή εντόκων γραμματίων εκτιμάται σε 608 δις €, εκ των οποίων τα 568 δις αφορούσαν συναλλαγές repos. Αν η συγκεκριμένη μορφή βραχυπρόθεσμου δανεισμού ήταν για παράδειγμα 50 δις €, το ΓΛΚ για το οικονομικό έτος 2017, θα κατέγραφε στον Ισολογισμό του Ελληνικού Κράτους στο σκέλος των πιστωτικών εσόδων 50 και όχι 568 δις €. Πασιφανές είναι ότι το ποσό των 608 δις € είναι πραγματικό και όχι εικονικό βραχυπρόθεσμο δημόσιο χρέος. Αφορά βραχυπρόθεσμο δανεισμό του ελληνικού κράτους υπό τη μορφή εντόκων γραμματίων και γι’ αυτό το ποσό των 608 δις € πρέπει να συνυπολογίζεται στο συνολικό δημόσιο χρέος της Ελλάδας.

Σύμφωνα με τα στοιχεία του ΓΛΚ, το επτάμηνο Ιανουαρίου-Ιουλίου 2017/2018, τα πιστωτικά έσοδα βραχυπρόθεσμου δανεισμού από 336,6 εξακοντίστηκαν σε 460,3 δις €, που αντιστοιχεί σε ποσοστιαία αύξηση της τάξης του 36,7%. Αν τους εναπομείναντες πέντε μήνες, ο βραχυπρόθεσμος δανεισμός συνεχίσει να αυξάνεται με ποσοστιαίους ρυθμούς άνω του 30%, συνάγεται ότι την περίοδο Δεκέμβριος 2017-Δεκέμβριος 2018, το απόθεμα των εντόκων γραμματίων από 608 θα υπερβεί τα 800 δις €! Αν αυτή η πρόβλεψη επιβεβαιωθεί στην πράξη, τότε την περίοδο Δεκέμβριος 2017-Δεκέμβριος 2018, το συνολικό βραχυπρόθεσμο και μεσομακροπρόθεσμο δημόσιο χρέος της Ελλάδας από 906,8 θα φτάσει στο τερατώδες ποσό των 1.070 δις €! Αξιοπρόσεκτο είναι ότι μετά το 2013 που τα πιστωτικά έσοδα κυμαίνονται στο ιλιγγιώδες επίπεδο των 500, 600 ή 700 δις €, σε ουδεμία από τις ετήσιες Εκθέσεις του Ελεγκτικού Συνεδρίου, δεν αμφισβητείται το υπερμέγεθες επίπεδο του βραχυπρόθεσμου χρέους της κεντρικής κυβέρνησης υπό τη μορφή εντόκων γραμματίων σε ανταλλαγές repos. Από την άλλη μεριά, οι υπερβολικές δαπάνες χρεολυσίων της περιόδου 2009-2017 κατευθύνουν στο σημαντικό συμπέρασμα, ότι, το πραγματικό χρέος της κεντρικής κυβέρνησης είναι κατά πολύ υψηλότερο από τα 345,4 δις € που κατέγραφαν τα στοιχεία του ΓΛΚ τον Ιούνιο του 2018. Στο άρθρο μου στην Ελεύθερη Ώρα της 20ης Αυγούστου 2018, με βάση τον πίνακα 3 προέκυπτε ότι την περίοδο 2008-2017, το σύνολο των δαπανών σε χρεολύσια μεσομακροπρόθεσμου δανεισμού για την αποπληρωμή του δημοσίου χρέους ανήλθαν σε 316 δις ή 31,6 δις € κατά μέσο όρο κάθε χρόνο. Αν υποτεθεί ότι η μέση φυσική διάρκεια του χρέους είναι γύρω στα 20 χρόνια, συμπεραίνεται ότι ετήσιες δαπάνες χρεολυσίων άνω των 30 δις €, παρατηρούνται σε χώρες που το μεσομακροπρόθεσμο δημόσιο χρέος τους υπερβαίνει τα 600 δις €. Δοθέντος ότι τον Ιούνιο 2018 η μέση φυσική διάρκεια του δημοσίου χρέους των 345,4 δις € ήταν 18,21 έτη, καθίσταται πασιφανές ότι το πραγματικό μεσομακροπρόθεσμο χρέος της κεντρικής κυβέρνησης θα έπρεπε να προσέγγιζε τα 600 δις €.

Όλες οι στατιστικές πηγές του ΓΛΚ πιστοποιούν την τρομακτική αύξηση των πιστωτικών εσόδων μετά το 2010 και ιδίως μετά το 2013, καταδεικνύοντας έτσι την δραματική άνοδο του συνολικού βραχυπρόθεσμου, μεσοπρόθεσμου και μακροπρόθεσμου χρέους της κεντρικής κυβέρνησης. Και οι πολίτες που υφίστανται τις οικτρές συνέπειες των ασκούμενων μνημονιακών οικονομικών πολιτικών δικαιολογημένα θα διερωτηθούν: Ποιοι παράγοντες προκάλεσαν την συγκλονιστική αύξηση των πιστωτικών εσόδων; Ποια είναι η διάρθρωση του βραχυπρόθεσμου χρέους της κεντρικής κυβέρνηση, δηλαδή σε ποιους φορείς η Ελλάδα χρωστάει αυτές τις εκατοντάδες δις €; Με αυτά τα ζωτικής σημασίας ερωτήματα, θα ασχοληθούμε στο επόμενο άρθρο μας.

Ετικέτες: Οικονομία Ελλάδα Χρέος Καθηγητής Βάμβουκας Ανάλυση